Geoduck: Bu nasıl istiridye?

Kullanıcı Oyu: 4 / 5

Star ActiveStar ActiveStar ActiveStar ActiveStar Inactive
 
(Photo by Starest Westst /Creative Commons via Wikimedia)

 
Dünyanın en büyük ve toprağı en hızlı kazan istiridyesi: Geoduck. Kabuk uzunluğu  15-20 cm, ortalama ağırlığı ise yaklaşık 1 kg olan bu istiridyenin toprağı kazmaya ve beslenmeye yarayan ve sifona benzeyen organının ise boyu bir metreye kadar ulaşabiliyor.


Bilimsel adı "Panopea generosa" olan ve Hiatellidae familyasından olan bu çift kabuklu yumuşakça dünyanın en büyük gelgit istiridyesi. Geoduck adı kökenini Amerikan yerlilerinin dilinde  "Dig deep" (derin kazan) isminden almış. Çinliler ise bu canlıyı "fil hortumlu istiridye" olarak adlandırıyorlar.
Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada'nın Kuzey pasifik sahilleri boyunca yaşam alanı bulunan Geoduck istiridyeleri ülkemizde pek bilinmese de özellikle Çin ve Hong kong gibi uzak doğu ülkelerinin mutfakları için önemli bir değere sahip. Öyle ki dünyanın en eşsiz deniz lezzetlerinden biri olarak nitelendirilen Geoduck'ın kilosu ortalama 30-40 dolardan alıcı bulabiliyor. Kanada her yıl 15.000 tona yakın geoduck hasat ederek yaklaşık 4,5 milyon dolar gelir elde ediyor.
Geoduck okyanus tabanındaki kum veya çakılın yaklaşık 1 metre derinliğine kendini gömer ve burada yaklaşık 100 yıl yaşarlar. Gel-git olayının yaşandığı ortalama 8-120 metre derinliğindeki suları daha çok tercih ederler. Kabuklu kısmı en derin noktada iken sifonumsu beslenme hortumu toprak yüzeyine ulaşır ve  fitoplankton (tek hücreli deniz yosunu), çoğunlukla da diyatomlar ve kamçılıları emerek beslenir.Sifonları ile  toprak üstüne fışkırttığı sularla, nerede oldukları kolay şekilde tespit edilebilebilir. Gövdesi ve sifonu andıran hortumu çok büyük oldukları için kabuğunun içine çekilemez, hep dışarıda dururlar.
Geoduck ların dişileri her yıl suların ısınmaya başladığı nisan-temmuz  ayları arasında 7-10 milyon yumurta yaparlar. Yumurtalar kabuklu bölümden toprak üzerine çıkacak yol üzerinde yaklaşık 40-50 günde çeşitli aşamalar geçirirler. 2 mm uzunluğunda bir kabuk ile doğan yavrular yine kum içine yuvalanırlar ve 2 sene içerisinde 60 cm kadar derinliğe ulaşırlar. 3 yıl içerisinde cinsel olgunluğa ulaşırlar. Geoducklrın yaşı ağaçlardaki büyüme halkaları gibi, kabuklarındaki büyüme halkaları ile tesbit edilir. Genellikle 100 yıl kadar yaşarlar. En uzun yaşama rekoru ise 168 yıl ile Kanada'da kaydedilmiştir.4,5 kiloya kadar ulaşmış olanı varsa da genellikle 1 kilo ağırlığa ulaştıklarında ticari olarak hasat edilirler.Dalgıçlar tarafından yüksek basınçlı su jetleri ile hasat edildiğinde geoduckın boyun kısmı kasılır ve büzülür.
Besleyiciliği yüksek bir deniz canlısı olan geoduckun 100 gramında:

Kalori:  80.0 (cal)
Toplam Yağ: 0.5 (g)
Doymuş Yağ: 0.2 (g)
Protein :   17.0 (g)
Kolesterol: 30.0 (mg)
Demir:  44.0 (mg)
Sodyum:  300.0 (mg)
Kalsium  78.0 (mg)

Çin 'de 1996 yılından bu yana geoduck ların yapay üretimi yapılmaktadır.
Amerika Birleşik Devletleri'nde Olympia Washington'daki "The Evergreen State College" maskot olarak geoduckı seçmiştir.